كتاب الصوم 391 - سؤال : اگر منجم به حسابي كه مبنى بر قواعد متقنه مستحكمه تجريديه ؟ ؟ واكريه ؟ ؟ است استنباط آخر ما هي نمايد ومكرر عمل كند وسهو در حساب نكند وبر أو علم قطعي حاصل شود كه امشب مثلا غره رمضان يا شوال است " بحيث لا يشك ولا يرتاب فيه " ومانع رؤيت غيمى يا غير آن به عمل آيد ، بر أو هست كه به علم خود عمل كند وروزه گيرد وافطار كند ، چون مناط تكاليف شرعيه بر علم است ان أمكن ، ودر مسئله ، فرض آن شده ، هر چند موجب علم ديگران نشود . آيا جايز است عمل به اين علم ، يا جايز نيست ؟ واز جناب آقا سيد ( 1 ) على استفتا شده ، عمل به اين علم را واجب دانسته بر منجم مزبور . جواب : شايد مراد جناب سيد اين باشد كه بر فرض حصول علم مىتوان عمل كرد واين خوب است ، ولكن اين فرض غير متحقق الحصول است وشاهد بر آن حصر أهل بيت نبوت معرفت هلال را در رؤيت وشهادت وعد ؟ ؟ ثلثين از شهر سابق ، وچون ايشان حكيم‌ترين حكما وعالم‌ترين أهل عالمند به مسائل نجوم وحكمت وغيره ، در اين حصر تنبيه است بر اينكه چنين فرضى ممكن نيست ومدعى اين علم ، جاهل است به جهل

--> 1 : آقا سيد على طباطبائى معروف به " صاحب رياض " مقيم نجف اشرف ومعاصر ميرزا .